Ümit Hastaneleri

DONNIE DARKO: VAR OLMAYAN EVRENLER

Gizem Cürdaneli

Gizem Cürdaneli

DONNIE DARKO: VAR OLMAYAN EVRENLER

  • 04 Mart 2019, Pazartesi 11:20

Merhaba,

Bu sefer biraz uzun bir ara oldu. Yapmak zorunda olduğumuz uğraşların ve yaşamak zorunda olduğumuz duyguların içinde, ne kadar çok istesem de bu kez daha özenli hazırlamak istediğim yazıyı toparlayamadım. Özenin sebebiyse, yazının konusunun mini bir anketle okurlar tarafından seçilmiş olmasıydı: “Donnie Darko” ve film müziği “Mad World.”

Donnie Darko’nun izlenme oranı oldukça yüksek ve biz 2010’ların sonuna yaklaşırken, 2001 yapımlı dram / bilim kurgu türündeki bu filmin sinema dünyasının hatırı sayılır yapımlarından biri olarak hafızalarımıza kazındığını söyleyebiliriz. Bununla birlikte filmin senaryosu söz konusu olduğunda izleyen kitlenin neredeyse tamamının kafasının karışık olduğu da bir gerçek. Öncelikle bu kafa karışıklığı 2004 yılında tekrar sürülen “Donnie Darko: The Director’s Cut” isimli uzun versiyonla giderilmeye çalışılmış olsa da, tamamen anlamak için filmi biraz deşmek, biraz da içerdiği fizik kavramlarına meraklı olmak gerekiyor.

Film, daha açılış sahnesinden açıklar aslında: 28 gün, 6 saat, 42 dakika, 12 saniye. Bu evrenin sona ermesine kalan süredir ve biz bu uyarıyı evrenin devamlılığını şizofren bir ergenin kaotik ve melankolik hayatından görmeye daha yatkın olduğumuz için ciddiye almayız. Ama evet, Donnie Darko’nun kasvetli evreni, en başından yok olmaya zorunlu bir evrendir. Donnie’nin içsel ve çevresiyle çatışmalarından süregelen bir öykünün yanısıra paralel evrenler, karadelikler ve zaman yolculukları içerir; tıpkı filmin içinde Roberta Sparrow’a ait kitapta bahsedildiği gibi: “The Philosophy of Time Travel / Zaman Yolculuğunun Felsefesi”.

Filmde yaratılmış bu kitabın içeriğine göre, evrende 4. Boyut olan “zaman”da bazen bozulmalar meydana gelebilir ve nedeni bilinmeyen bu bozulma sonucunda asıl işleyişe paralel saptırılmış bir gerçeklik yaratılır. Başka bir deyişle, zamandaki bozulma sonucu ana evrene paralel bir teğet evren yaratılmış olur ve bu evren, yapısı itibariyle sürdürülebilir değildir. Teğet evren ancak haftalar boyu ayakta kalabilir ve bu sürenin sonunda da kendi içine çökerek bir karadelik oluşturur. Ana evren içinse hemen yanıbaşındaki bu karadelik her şeyin son bulması anlamına gelen bir tehdittir. Dolayısıyla teğet evren kendi içine çökmeden aslında en başından yaratılmasına engel olacak bir çözüm bulunmalıdır ki, ana evren kurtulsun. Kitaba göre bu süper kahramanlık görevi de seçilen bir Yaşam Alıcı ile, ona yol gösteren Manipüle Edilmiş Yaşayanlar ve Manipüle Edilmiş Ölüler üzerinden gerçekleşir.

Kafanız kitaba göre hala karışık mı? Biraz filmle bağdaştırarak ilerleyelim. Donnie Darko’nun hikayesi aslında var olmaması gereken teğet evrende geçen bir hikayedir. Filmin başında bilmediğimiz bir nedenle zaman bozulmaya uğramış ve teğet evren oluşmuş durumdadır. Donnie’nin yatağına düşen ve başlangıçta onu es geçen jet motoru, aslında ana evrene ait yapay bir parçadır. Bu nedenle teğet evrende onun nereden geldiği kesinlikle bilinemiyor. Eğer olması gerektiği yere, yani ana evrene gönderilirse; izlediğimiz tüm gerçeklik hiç yaşanmamış sayılacakken asıl evren de kurtulabilir. Bunu sağlayacak Yaşam Alıcı ise tahmin ettiğiniz üzere, süper kahraman isimli Donnie Darko’dan başkası değildir.

Kısacası, Roberta Sparrow’un kitabı ve yaşadıklarını birleştirebilen Donnie’nin 28 gün sonunda evreninin ve kendi yaşamının sonuna gidişini izleriz film boyunca. Kitaba göre Manipüle Edilmiş Ölüler filmde Donnie’nin en önemli yol göstericileri olarak karşımıza çıkar: Tavşan Frank ve Gretchen. Frank’in zaman kavramını aşarak film boyu var olabilmesini sağlayan da aslında budur: Teğet evrende ölmüş olması onu zamandan bağımsız kılabilir. Aynı durum Gretchen için de geçerli olabilecekken, belki de daha fazla kafa karıştırıcı olmaması açısından onu yalnızca kız arkadaş rolünde görmeye devam ederiz. Fakat, sonuç olarak bu iki karakter de film boyunca görevlerini yaparlar ve Darko’yu motoru ana evrene geri göndereceği güne hazırlarlar. Frank, önce yıllar boyu beklediği mektubu alan Sparrow’un yolda durmasıyla araba kazası yaparak yol kenarındaki Gretchen’ın, daha sonra da Gretchen ile sevgi bağı kurmuş olan Donnie’nin elindeki silahla kendi ölümünü hazırlar, böylece Donnie’yi finale yönlendirir.

Peki Donnie, bu motoru ana evrene nasıl gönderiyor ve bu geri gönderme tam olarak ne demek? Şöyle ki, filmin sonuna doğru fırtınanın yaklaştığı söylenir ve teğet evrenimiz çökmek üzereyken, Donnie’yi ölmüş kız arkadaşının bedeni ile bir dağın tepesine çıkmış görürüz. Aynı anda kız kardeşi ve annesinin bulunduğu uçaksa her iki evrende de gökyüzünde hareket halindedir. Burada Donnie, telekinezi ile bir zaman girdabı yaratarak jet motorunu var olması gereken ana evrene gönderir ve bu sayede motor, ana evrende düşmesi gereken anda düşmesi gereken yere düşer; yani teğet evrende Donnie’nin annesi ve kızkardeşinin uçağı düşecekken ana evrendeki motor en başta düşmüş olur; böylece Donnie Darko annesi ve kızkardeşinin ölmesini engellerken kendi ölümüne sebebiyet verir. Teğet evren de böylece hiç var olmamış olur ve bir nevi motorun düştüğü sahneye ana evrende geri döneriz. Bu andan sonra ana evrendeki kahramanların teğet evrene dair hatırladıkları her şey bir rüyadan ibaret olur. Donnie ile Gretchen hiç tanışmamış, Frank ve Gretchen ölmemiştir; manipüle edilmiş yaşayanlarsa gündelik yarışlarına aynı sakinlikle devam ederler.

Donnie Darko’nun paralel evreninin alt metninde beni daha çok ilgilendiren kısım filmin bunu nasıl işlediğidir. Filmle ilgili bir hipotez, Saparrow karakterinin daha önce başka bir teğet evrende Yaşam Alıcı rolünde kendisinin rol aldığı ve kendi ölümüne sebep vermeden görevini başarıyla tamamladığı şeklindeyken, Donnie bu görevi ancak yıkıcı bir şekilde gerçekleştirir. Donnie, öğretmeni Karen ile sınıfta geçen bir sahnede, okudukları başka bir kitabı yorumlarken yıkımın ancak dikkat çekmek amacıyla kullanılan bir araç olduğunu ve ana amacın bu noktada yaratım olduğu üzerinde durur. Zihni bulanmış diğer öğretmeni Kitty ile olan dersteyse yaşamın yalnızca sevgi ve korku odaklı iki uçtan ibaret olmadığını iddia eder. Buradan yola çıkarak yıkımı sevgi temelli kullanmış ve bu sayede herkesi kurtarmış bir kahraman olarak görünmesi filmin ana felsefesini oluşturur. Filmde geriye kalan tüm karakterleri tanımlayan Manipüle Edilmiş Yaşamlar da yine bu sayede, hayatlarına devam ederler ve Donnie’nin fedakarlığı sorgulanır bir seçim olarak akıllarımızda kalır.

Ana evrende yıkımın olduğu ve herkesin rüyadan uyandığı sahnede başlar, filmin aslen Tears for Fears’a ait ancak filmde Gary Jules imzasıyla unutulmaza taşınmış şarkısı, “Mad World”:

And I find it kinda funny, I find it kinda sad / Ve ben bunu biraz komik, biraz da üzücü buluyorum
The dreams in which I'm dying are the best I've ever had / İçinde öldüğüm rüyalar hep en iyileri
I find it hard to tell you, I find it hard to take / Sana anlatmakta güçlük çekiyorum, kabullenmekte de
When people run in circles it's a very very / İnsanlar oldukları yerde dönüp dururken bu dünya gerçekten çok ama çok
Mad world, mad world / Çılgın bir dünya.

Küçük bir ek bilgi: Filmdeki teğet evrenin yaşını sembolize eden 28 gün - 6 saat - 42 dakika - 12 saniye, gerçekte 27 gün-7 saat-43 dakika-11 saniye Ay’ın döngü süresine işaret eder; Dünya etrafında turunu tamamlayıp yıldızlar arasında başlangıç konumuna geçişine.

Yıkımlardan doğacak yeni yaratımlara, güzel bir bahar olur umarım.

 

 

Donnie Darko | 16.04.2019 21:46

Çok güzel bir inceleme olmuş, bundan sonra takipteyim

Yorum Yazın
CAPTCHA security code

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

Alt Reklam
yukarı çık
UA-129422814-1